CALL CENTER : 02 129 5555

ตรวจคัดกรองความเสี่ยงมะเร็งปอด ยิ่งตรวจพบเร็ว ยิ่งเพิ่มโอกาสรอดชีวิต

 

โรคมะเร็งปอดยังคงเป็นปัญหาสุขภาพที่สำคัญ และเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับหนึ่งของประชากรโลก  โดยตั้งแต่ปี 1950 พบว่ามะเร็งปอดเป็นมะเร็งที่พบบ่อยมากที่สุดในโลก จนกระทั่งในปี 2015 อุบัติการณ์เสียชีวิตของมะเร็งปอดโรคเดียวนั้นคร่าชีวิตของผู้ป่วยมากกว่ามะเร็งเต้านม ต่อมลูกหมาก และลำไส้ใหญ่รวมกัน โดยอุบัติการณ์การรอดชีวิตที่ 5 ปีของมะเร็งปอดมีอยู่แค่ 16.8 % เนื่องจากมักจะตรวจพบมะเร็งปอดในระยะท้ายๆ

สาเหตุที่มะเร็งปอดยังเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับหนึ่งนั้น นอกจากปัจจัยเสี่ยงก่อมะเร็ง เช่น สูบบุหรี่โดยตรง และ ทางอ้อม หรือได้รับสารเคมีหนักจากการทำงาน เช่น โครเมียม นิเกิล เอสเบสโตส ( Asbestos) และอื่นๆ อีกปัจจัยที่สำคัญก็คือ ความสามารถในการตรวจคัดกรองโรคนี้

ผู้ป่วยหลายรายที่ตรวจสุขภาพเป็นประจำ แต่ไม่สามารถคัดกรองโรคมะเร็งในระยะต้นๆ อาจเป็นเพราะการตรวจสุขภาพนั้นเป็นแบบกว้าง ซึ่งอาจไม่ละเอียดเพียงพอ หรืออาจเกิดจากผู้ป่วยไปตรวจตอนที่มีอาการแล้ว เช่น ไอ หรือ เหนื่อย ซึ่งมักจะพบในโรคมะเร็งปอดระยะท้ายๆ ทำให้โอกาสการรอดชีวิตค่อนข้างต่ำ

ดังนั้นในปี 2011 รายงานการวิจัยของสมาคมนานาชาติมะเร็งปอด (International association for the study of lung cancer: IASLC) ได้ทำการศึกษาเปรียบเทียบระหว่างการทำเอ็กซเรย์ปกติ ( Chest x-ray) กับเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ ( Low dose Computed tomography chest screening: LDCT) ในกลุ่มประชากรที่ความเสี่ยง พบว่าการทำเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ (LDCT) สามารถพบมะเร็งปอดได้ดีกว่าการทำเอ็กซเรย์ปกติ ( rate ratio 1.13: 95% confidence interval, 1.03 to 1.23) และยังสามารถลดอุบัติการณ์การเสียชีวิตจากมะเร็งปอดในกลุ่มคนที่มีความเสี่ยงได้ถึง 20 เปอร์เซนต์

ข้อดีของการทำเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ ( Low dose Computed tomography chest screening: LDCT) นั้นคือ

  • ให้ภาพที่มีรายละเอียดชัดเจน สามารถเห็นภาพในแนวผ่าร่างกายได้หลายแนว
  • ปริมาณรังสีน้อยกว่าเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ปกติ (CT chest) 5 เท่า (เท่ากับเอ็กซเรย์ปกติ 15 ใบ)
  • ใช้เวลาทำน้อยกว่า 1 นาที
  • ไม่มีการฉีดสี
  • ไม่ต้องตรวจค่าไต
  • ระดับรังสีจะลงมาเป็นปกติภายใน 6 เดือน

โดยคำแนะนำของงานวิจัยคือ ในกลุ่มคนที่มีความเสี่ยงโรคมะเร็งปอดควรทำเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ปอด (LDCT) เป็นประจำ ปีละ 1 ครั้ง จนถึงอายุ 79 ปี และไม่แนะนำการทำเอ็กซเรย์ปอดปกติในการคัดกรองมะเร็งปอด

 

กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง (High risk group) มี 2 กลุ่ม ดังนี้

  • กลุ่มที่ 1
    1. อายุ 55-74 ปี
    2. กำลังสูบบุหรี่ หรือเคยสูบบุหรี่ระยะเวลาเฉลี่ยมากกว่า 30 ปี และมากกว่า 1 ซองต่อวัน หรือ 30 pack-year ยกตัวอย่างเช่น
      • สูบบุหรี่มา 15 ปี เฉลี่ยวันละ 2 ซอง
      • สูบบุหรี่มา 20 ปี เฉลี่ยวันละ ซองครึ่ง
      • สูบบุหรี่มา 30 ปี เฉลี่ยวันละ 1 ซอง
    3. หยุดสูบบุหรี่มาไม่เกิน 15 ปี
  • กลุ่มที่ 2
    1. อายุ มากกว่า 50 ปี
    2. กำลังสูบบุหรี่ หรือเคยสูบบุหรี่ระยะเวลาเฉลี่ยมากกว่า 20 ปี และมากกว่า 1 ซองต่อวัน หรือ 20 pack-year ยกตัวอย่างเช่น
      • สูบบุหรี่มา 10 ปี เฉลี่ยวันละ 2 ซอง
      • สูบบุหรี่มา 20 ปี เฉลี่ยวันละ 1 ซอง
    3. มีความเสี่ยงอื่นๆ เช่น มีประวัติมะเร็งในครอบครัว หรือได้รับสารเคมี เช่น asbestos หรือ นิเกิล และ โครเมี่ยม เป็นต้น

สนใจตรวจคัดกรองมะเร็งปอดด้วยการเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ ( Low dose Computed tomography chest screening: LDCT) สามารถสอบถามเพิ่มเติมได้ที่ศูนย์อายุรกรรม โรงพยาบาลปิยะเวท โทร. 02-129-5555

“เพราะสุขภาพเป็นสิ่งสำคัญ ยิ่งตรวจพบได้เร็ว ยิ่งเพิ่มโอกาสการรอดชีวิต”

 

 

เรียบเรียงโดย : นายแพทย์ศิระ เลาหทัย 

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านผ่าตัดส่องกล้องมะเร็งปอด โรงพยาบาลปิยะเวท